Türkiyə ordusunun Suriyanın Afrində başlatığı “Zeytun budağı” əməliyyatlara tab gətirməyən YPG terrorçularının bölgəni Əsəd qoşunlarına təhvil verərək çıxmaq niyyəti dünya mediasının diqqət mərkəzində olan mövzulardan biridir. Əsəd qoşunlarının Afrinə girmək cəhdi artıq Suriyada yeni situasiya yaratmaqdadır. Günlər keçdikcə bu oyunların nəyə xidmət etdiyi və hansı hədəflər güddüyü aydınlşamağa başlayır.
YPG terrorçularını Afrindən getməyə vadar edən amillər nədir. Nədən bu addımı atmaq zorunda qaldılar və belə bir strateji ərazini Əsəd qoşunlarına , daha doğrusu yenidən Rusiyanın nəzarətinə vermək qərarına gəldi. Proseslərdən xəbərdar olanlar yaxşı bilir ki, Bəşər Əsəd bu gün Rusiya və İranın əlinda olan marginal bir fiqurdur. Və onların diqtəsi ilə hərəkət edir. Əsədə qalsa idi, o, bir neçə il bundan öncə postunu təhvil verib, ölkəni də tərk edərdi. Lakin Moskva və Tehranın hərtərəfli dəstəyi nəticəsində Əsəd Suriyada qərar tuta bilib. Bu gün də yalnız onların istər insani, istər hərbi-texniki, istər maliyyə dəstəyi nəticəsində ölkə ərazisinin müəyyən hissəsində öz nəzarətini zəif də olsa saxlaya bilib. Əks hücumları da məhz bu ölkələrin dəstəyi hesabına reallaşdıra bilir. Elə son PYD/YPG terrorçu qruplaşması ilə anlaşmanı və onları Afrində əvəzlənməsi də məhz Moskvanın vasitəçiliyi ilə reallaşıdığı hamıya bəllidir. Belə olmasaydı PYD/YPG terrorçuları belə strateji ərazidən niyə geri çəkilərdi ki?! Deməli burada daha ciddi məqamlar var. Bu da ondan ibarətdir ki, ABŞ bu terrorçu təşkilatı dəstəkləməsinə baxmayaraq Türk ordusunun başlatdığı “Zeytun budağı” əməliyyatından geri çəkindirmək istəyi baş tutmadı. Ankara Afrin əməliyyatının Türkiyə üçün bir ciddi həyati məsələ olduğunu Vaşinqtona izah etdi. Bunun bir ölüm-dirim məsələsi olduğunu və nəyin bahasına olur-olsun davam etdirəcəyini ortaya qoydu. Ankaranın israrını görən və müəyyən mənada bunu anlayan Vaşinqton azacıq da olsa bu, məsələdə geri çəkilməli oldu. Çünki Vaşinqton Ankara ilə üz-üzə gəlmək və münasibətləri tamamilə korlamaq istəmədi. Digər bir səbəb isə Suriya məsələsində Ankara ilə Vaşinqtonun baxışlarının üst-üstə düşməsi Ağ Evə müəyyən güzəştlər getməyə vadar etdi. İstər pentaqon generalının, istərsə də onun ardınca Dövlət katibi Reks Tillersonun Ankara səfəri və səfərin yekunu olaraq səsləndirilən bəyanatlar belə bir qənaətə gəlməyə əsas verir. Əgər belə bir razılaşama olmasaydı və Vaşinqton israr edib PYD/YPG güclərinə dəstək versəydi, onların Afrindən çıxması nəinki mümkün olmayacaqdı, heç Əsəd rejimi ilə hər hansı təmasa girməyəcəkdi.
Vaşinqtonun geri çəkilməsi və “Zeytun budağı” əməliyatına ciddi maneə olmaması PYD/ YPG terrorçularını da müəyyən qərarlar qəbul etmək zorunda buraxdı.
Yaranmış durumdan isə Moskva dərhal faydalanmağa çalışdı. Rusiya bir zamanlar nəzarətində olan Afrin bölgəsini yenidən öz nəzarətinə keçirmək üçün hərəkətə keçdi. Zamanında PYD/YPG terrorçuları Moskvanın təklifini qəbul edib, nə onların, nə də ərazini Əsəd güclərinə təhvil verməyərək ABŞ-la anlaşmaya getdiyindən oranı tərk etmişdi. Rusiya PYD/YPG-nin onlara qarşı bu cür tavr nümayiş etdirməsini heç cür həzm edə bilmirdi və onlara “dərs vermək” üçün məqam gözləyirdi. Əvvəlki yazımda da qeyd etdiyim kimi Türkiyənin “Zeytun budağı” hərəkatı bunun üçün bir fürsət idi və Moskva bundan yararlandı.
Afrində öz niyyətini reallaşdıran Moskva öz hərəkətlərini gizlətmək və niyyətini aydın formada göstərməmək üçün Əsəddən və iranmeyilli hərbi güclərdən istifadə etməyə qərar verdi. Bu məqsədlə PYD/YPG və Əsəd arasında vasitəçilik edərək danışıqları təşkil etdi. Düzdür, tərəflər arasında irəli sürülən şərtlərdə tam razılıq əldə olunmasa da, müəyyən razılıqlar olub.
Ankara da bunu yaxşı anladığından Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Vaşinqton və digər güclərlə deyil, məhz Rusiya prezidenti Vladimir Putin və İran prezidenti Həsən Ruhani ilə təcili əlaqə saxlayaraq, yaranmış durumu müzakirə ediblər. Ərdoğan Putin və Həsən Ruhaniyə də Afrin əməliyyatının bir daha Türkiyə üçün hansı əhəmiyyət kəsb etdiyini onların diqqətinə çatdırıb. Müttəfiq olmalarına rəğmən Ərdoğan “Zeytun budağı” hərəkatının hədəflərinə çatmadan dayandırılmayacağını bəyan edib.
Məhz bunun nəticəsi olaraq Əsəd qoşunlarının, daha doğrusu “Hizbullah” əsgərlərinin bir qismi Afrindəki bəzi yaşayış məntəqələrinə daxil olub.
Görünən odur ki, Ankara Moskva və Tehranla müəyyən anlaşma nəticəsində Əsəd qoşunlarının Afrinə girişinə razılıq verə bilər. Bu da Ankaranın bəyan etdiyi kimi Türk ordusu əməliyyatı Türkiyə ilə sərhəddə PYD/YPG terrorçulardan tam təmizləyənədək davam etdirir. Bundan sonra Afrin bölgəsində nəzarət Türkiyə ilə Rusiya arasında bölüşdürülür. Afrin şəhəri daxil olmaqla şimal hissə Türkiyənin, ondan cənub hissə isə Rusiyanın nəzarətinə keçir. Ankaranın bölgədə daha üstün mövqeyə sahib olması isə Türk diplomatiyasının çevikliyindən asılı olacaq.
PYD/YPG gücləri isə cənub istiqamətdə ABŞ-ın nəzarətində olan Deyr-ez-zor, Rakkaya və digər ərazilərdə yerləşdirilərək, orada mövqelərini möhkəmləndirəcək.
Mürtəza Bünyadlı
Gununsesi.info
