İranın sualtı internet kabellərini hədəfə alması ilk növbədə Körfəz ölkələrinin rəqəmsal infrastrukturuna ciddi zərbə vura bilər.
Bu sözləri Gununsesi.info-ya Politoloq Turan Rzayev deyib.
O bildirib ki, İranın yüksək səviyyəli rəsmilərinin rəqəmsal infrastruktur obyektlərinin hədəfə alına biləcəyi ilə bağlı açıqlamaları ABŞ və İsrailin İrana qarşı mümkün hərbi əməliyyatları ətrafında müzakirələrin intensivləşdiyi bir vaxtda diqqət çəkir.
Eyni zamanda İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Möhsün Rəzayi bildirib ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp Tehranın müharibəyə son qoymaq təklifinə cavab verməyib və danışıqlar dayandırılıb.
O, diplomatik yolun müəyyən nəticə verməsi halında bu variantın üstün tutulacağını qeyd edib. Rəzayi, həmçinin müharibə baş verəcəyi təqdirdə kabel xətlərinin, məlumat mərkəzlərinin və süni intellekt obyektlərinin hədəfə çevrilə biləcəyini vurğulayıb.
Politoloq Turan Rzayevin fikrincə, İranın beynəlxalq internet kabellərini hədəfə almaqla bağlı mümkün addımlarının əsas məqsədi dünya internetini tamamilə sıradan çıxarmaqdan daha çox, regionun rəqəmsal əlaqələrinə zərbə vurmaq və beynəlxalq təzyiq yaratmaq ola bilər. Bu baxımdan, əsas risk istiqamətləri Hörmüz boğazı və Qırmızı dəniz hesab olunur. Hörmüz boğazından keçən sualtı kabellər Fars körfəzi ölkələrinin beynəlxalq internet şəbəkələrinə bağlantısında mühüm rol oynayır. Bu xətlərin zədələnməsi Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər, Bəhreyn, Küveyt və Səudiyyə Ərəbistanının bəzi ərazilərində internet sürətinə, bank əməliyyatlarına, məlumat mərkəzlərinin və bulud xidmətlərinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Bununla belə, Hörmüz boğazındakı kabellərin sıradan çıxması qlobal internetin çökməsi demək deyil. Belə bir hadisənin ilkin təsirləri daha çox Körfəz ölkələri və onların rəqəmsal əlaqələri üzərində hiss oluna bilər.
Rzayevin yanaşmasına görə, daha genişmiqyaslı risk Qırmızı dənizdə, xüsusilə Yəmən sahillərində yerləşən Babül-Məndəb boğazı ətrafında yarana bilər. Bu ərazi Avropa ilə Asiyanı birləşdirən əsas rəqəmsal marşrutlardan biridir.
Həmin istiqamətdə bir neçə sualtı kabelin eyni vaxtda zədələnməsi Avropa, Yaxın Şərq və Asiya arasında məlumat ötürülməsini çətinləşdirə, bağlantı sürətinin azalmasına və bəzi rəqəmsal xidmətlərdə fasilələrə səbəb ola bilər.
Politoloq həmçinin hesab edir ki, mümkün hücum ssenarilərində Babül-Məndəb istiqamətinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Onun fikrincə, husilərin bu ərazidə fəallığı təhlükəsizlik risklərini artıran amillərdən biridir.
Digər mühüm məsələ isə zədələnmiş kabellərin bərpası ilə bağlıdır. Hərbi münaqişə şəraitində təmir gəmilərinin təhlükəli ərazilərə daxil olması çətinləşə bilər. Bu isə bank sistemləri, beynəlxalq ticarət, rəqəmsal platformalar, süni intellekt və bulud xidmətləri üçün yaranan problemlərin daha uzun müddət davam etməsinə səbəb ola bilər.
Alternativ internet marşrutlarının mövcudluğu mümkün zərbələrin təsirini müəyyən qədər azaltsa da, həmin xətlər bütün məlumat axınını dərhal öz üzərinə götürmək üçün kifayət etməyə bilər.
Beləliklə, Hörmüz boğazındakı kabellərə mümkün hücum ilk növbədə Körfəz ölkələri üçün ciddi təhlükə yarada bilər. Qırmızı dənizdə də eyni vaxtda genişmiqyaslı pozuntular baş verərsə, təsirlər daha geniş coğrafiyaya yayıla bilər.
Bununla belə, sualtı internet kabellərinin zədələnməsi avtomatik olaraq qlobal internetin tamamilə dayanması demək deyil. Əsas risk alternativ marşrutların yüklənməsi, bağlantının zəifləməsi, ayrı-ayrı xidmətlərdə fasilələrin yaranması və bərpa işlərinin uzanmasıdır.
Orxan
