Azərbaycan və Türkiyə arasındakı münasibətlər təkcə diplomatik əlaqələrdən ibarət deyil.
Bu münasibətlər ortaq tarixə, dilə, mədəniyyətə, milli-mənəvi dəyərlərə və qarşılıqlı etimada söykənir. Məhz buna görə iki ölkə arasındakı əlaqələr uzun illərdir “Bir millət, iki dövlət” prinsipi ilə xarakterizə olunur.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanın Bakıda səsləndirdiyi fikirlər də bu münasibətlərin mahiyyəti və gələcək inkişafı baxımından diqqət çəkir. Onun Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrinin bütün sahələrdə özünü göstərdiyini vurğulaması, eyni zamanda, mümkün fikir ayrılıqlarının münasibətlərə xələl gətirməməsinin vacibliyinə diqqət çəkməsi mühüm mesaj kimi qiymətləndirilə bilər.
Əslində, istənilən iki dövlət arasında müəyyən məsələlərə fərqli yanaşmaların olması təbiidir. Dövlətlərin coğrafi mövqeyi, iqtisadi maraqları, təhlükəsizlik prioritetləri və beynəlxalq siyasətdə üzləşdikləri çağırışlar hər zaman tamamilə eyni olmaya bilər. Lakin münasibətlərin gücü bütün məsələlərdə eyni mövqedən çıxış etməkdə deyil, fərqli yanaşmalar mövcud olduqda belə qarşılıqlı hörməti və etimadı qorumaq bacarığındadır.
Azərbaycan və Türkiyə münasibətlərini fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri də məhz budur. İki ölkə müxtəlif dövrlərdə siyasi, iqtisadi, hərbi və diplomatik sahələrdə əməkdaşlığını genişləndirərək strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldib. Enerji layihələri, nəqliyyat dəhlizləri, müdafiə sahəsində əməkdaşlıq və regional təhlükəsizlik məsələləri bu tərəfdaşlığın mühüm istiqamətləridir.
Bu münasibətlərin əhəmiyyəti xüsusilə Cənubi Qafqazda baş verən proseslər fonunda daha aydın görünür. Azərbaycan üçün Türkiyə etibarlı strateji tərəfdaşdır. Türkiyə üçün isə Azərbaycan Cənubi Qafqazda mühüm müttəfiq olmaqla yanaşı, türk dünyası ilə əlaqələrin inkişafında da xüsusi yer tutur. Bu baxımdan, iki ölkə arasındakı dialoqun qorunması yalnız ikitərəfli münasibətlər deyil, bütövlükdə regionun gələcəyi üçün də əhəmiyyətlidir.
Digər tərəfdən, müasir dövrdə sosial şəbəkələrin ictimai rəyə təsiri getdikcə artır. Bəzən ayrı-ayrı açıqlamalar, siyasi müzakirələr və kontekstdən çıxarılmış fikirlər cəmiyyətlər arasında yanlış təsəvvürlərin yaranmasına səbəb olur. Belə hallarda emosional reaksiyalar vermək əvəzinə, məsələlərə faktlar əsasında yanaşmaq və rəsmi mövqeləri diqqətlə təhlil etmək daha doğru seçimdir.
Azərbaycan və Türkiyə cəmiyyətləri arasındakı qardaşlıq münasibətləri də məsuliyyətli yanaşma tələb edir. Fikir ayrılıqlarını düşmənçilik kimi təqdim etmək, ayrı-ayrı məsələləri bütövlükdə münasibətlərin göstəricisinə çevirmək və qarşılıqlı etimadı zədələyən müzakirələr aparmaq heç bir tərəfin maraqlarına xidmət etmir.
Eyni zamanda, qardaşlıq münasibətləri qarşılıqlı hörmət, açıq dialoq və problemləri müzakirə etmək imkanını da istisna etməməlidir.
Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, möhkəm münasibətlər yalnız xoş sözlər və siyasi bəyanatlarla deyil, konkret əməkdaşlıq, qarşılıqlı məsuliyyət və çətin məqamlarda dialoqu davam etdirmək iradəsi ilə qorunur. Azərbaycan və Türkiyə arasında mövcud strateji tərəfdaşlığın davamlılığı da məhz bu amillərdən asılıdır.
Hakan Fidanın Bakıdakı açıqlaması bu baxımdan Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə daha geniş prizmadan yanaşmağın vacibliyini gündəmə gətirir. İki ölkənin maraqları üst-üstə düşdüyü qədər, hər hansı məsələdə fərqli mövqelərin ortaya çıxması da mümkündür. Əsas məsələ belə vəziyyətlərdə ortaq maraqları, tarixi bağları və gələcəyə yönəlmiş əməkdaşlığı qorumaqdır.
Konkret desəl, “Bir millət, iki dövlət” prinsipi yalnız tarixi və mənəvi bağlılığın ifadəsi deyil, həm də gələcək nəsillər üçün qorunmalı olan strateji məsuliyyətdir.
Bu məsuliyyət isə emosiyalardan daha çox sağlam düşüncə, qarşılıqlı hörmət və davamlı əməkdaşlıq tələb edir.
Elmar
