Bəzi adamlar ölür və ardınca sadəcə xatirə qalır. Bəziləri isə gedəndən sonra haqqında danışmaq məcburiyyətində qaldığın bir dövr qalır. Əvəz Zeynallı ikinci cür adamlardan idi.
Bəli, Əvəz Zeynallı dünyasını dəyişdi. Onun ölüm xəbərini oxuyanda ilk ağla gələn “jurnalist” sözü deyil. İlk ağla gələn sözün özüdür. Çünki Əvəz Zeynallının həyatının böyük hissəsi sözün ətrafında keçdi. Yazdı, danışdı, soruşdu, etiraz etdi, mübahisə etdi, ittiham olundu, həbs edildi, yenidən qayıtdı və yenə danışdı.
Əvəz Zeynallı Azərbaycan jurnalistikasının ən sakit simalarından biri deyildi. Bəlkə də, heç vaxt olmaq istəmədi. Onun jurnalistikasında bir az əsəb, bir az inad, bir az üsyan, bir az da meydan vardı. O, jurnalistikanı yalnız xəbər vermək işi kimi qəbul etmirdi. Jurnalist üçün sual verməyin, qarşı tərəfin cavabından qorxmamağın, sözü axıra qədər deməyin vacibliyinə inanırdı.
Hər kəsin səsi olan “Xural” qəzetini yaratdı. Bu ad sonradan təkcə bir qəzetin adı olmadı. Əvəz Zeynallının özünün jurnalistikadakı obrazına çevrildi. “Xural”la başlayan yol internet televiziyasına, “Siyasət meydanı”na, uzun müsahibələrə, gündəlik siyasi müzakirələrə qədər gəlib çıxdı.
Əvəz Zeynallının jurnalist taleyinin ən ağır səhifələrindən biri isə həbsxana oldu.
Özü də, bir yo9x, bir neçə dəfə.
Məhkəmədəki son sözündə onun dediyi bir cümlə sonrakı bioqrafiyasını izah edən cümlələrdən birinə çevrildi:
“Mən siyasi məhbus deyiləm, vicdan məhbusuyam”.
Bu cümlə ilə razılaşmaq və ya razılaşmamaq başqa məsələdir. Amma bir jurnalistin öz həyatına verdiyi izah kimi bu cümlə çox şey deyir. Əvəz Zeynallı özünü ilk növbədə sözün adamı kimi görürdü.
Son illərdə isə onun qarşısında başqa bir düşmən vardı: xəstəlik.
Bu dəfə qarşısında nə hakim vardı, nə məhkəmə salonu, nə də mikrofon. Qarşısında insanın öz bədəni vardı.
İnsan ölüm xəbərini eşidəndə həyatın bütün əvvəlki səhifələri birdən-birə başqa cür görünür.
Bir vaxtlar onun sərt danışığına əsəbiləşənlər də, onu alqışlayanlar da, onunla mübahisə edənlər də, onun verilişlərinə çıxanlar da indi eyni sualın qarşısında qalırlar:
Bir jurnalist nə ilə xatırlanır? Yazdığı xəbərlərlə? Çıxardığı qəzetlə? Açdığı televiziya ilə? Verdiyi müsahibələrlə? Yoxsa bütün bunların arxasında dayanan xarakterlə?
Əvəz Zeynallının hekayəsində cavab yəqin ki, bunların hamısındadır.
Amma mənə elə gəlir ki, onu ən çox inad sözü ilə xatırlayacaqlar.
Çünki onun həyatında qəribə bir davamlılıq vardı. Yıxılırdı, yenidən başlayırdı. Qəzet bağlanırdı, başqa platforma açırdı. Həbs olunurdu, azadlığa çıxanda yenidən danışmağa başlayırdı. Səhhəti ağırlaşırdı, yenə efirə çıxırdı.
Bəlkə də, jurnalistin ən böyük sərvəti budur: səsi kəsilməyənə qədər danışmaq.
Əvəz Zeynallının səsi artıq yoxdur.
Amma onun illərlə verdiyi suallar, apardığı mübahisələr, yazdığı yazılar, yaratdığı “Xural”, qurduğu efirlər və bütün bunların içindən keçən jurnalist obrazı qalır.
İnsanlar ölür. Qəzetlər bağlanır. Televiziya kanalları dəyişir.
Amma bəzi adamların həyatında öz dövrünün jurnalistikası gizlənir. Onların bioqrafiyasını oxuyanda təkcə bir insanın taleyini yox, yaşadığı ölkənin müəyyən bir zamanını da oxuyursan. Əvəz Zeynallının həyatı da belə idi. O, sakit bir ömür yaşamadı. Sakit bir jurnalist də olmadı. Bəlkə elə buna görə onun yoxluğu da sakit keçməyəcək.
Çünki Əvəz Zeynallı jurnalistikanın içində təkcə öz adını qoymadı. O, arxada bir sual qoydu:
Söz adamının əsas vəzifəsi nədir – rahat yaşamaq, yoxsa gördüyünü demək?
Əvəz bu suala öz həyatı ilə cavab verdi. İndi isə cavabın özü bizə qalıb.
Ruhu şad olsun.
Elmar
