ABŞ, İsrail, İran münaqişəsi sürətli və şiddətli formada davam edir.
Məlum olduğu kimi, artıq Xamenei də öldürülüb.
Bu isə bir sıra suallara yol açır.
Maraqlıdır, bununla bağlı İranın proksi qüvvələri (Livan, İraq, Yəmən istiqamətində) daha aqressiv xəttə keçə bilərmi?
Bu barədə Gununsesi.info-ya Milli Məclisin deputatı Elnarə Akimova danışıb.
O bildirib ki, belə bir hadisə region üçün son dərəcə ağır və həssas dönüş nöqtəsi sayılır:
“İranın ali rəhbəri Əli Xameneinin ölümü Yaxın Şərqin təhlükəsizlik balansına təsir edə biləcək strateji hadisə kimi qəbul olunur. Bu cür məqamlarda emosional reaksiyalar qaçılmaz olsa da, proseslərin real istiqamətini müəyyən edən amil yenə də dövlətlərin rasionallığı və risk hesablaması olur. İranın təsir dairəsində olan silahlı və siyasi strukturların davranışı ilə bağlı ehtimalların artması təbiidir. Lakin bu qüvvələrin dərhal genişmiqyaslı eskalasiya xəttinə keçəcəyi barədə qəti proqnoz vermək çətindir. Tarixi təcrübə göstərir ki, Tehran böhran vəziyyətlərində emosional cavabdan daha çox idarə olunan siqnal siyasətinə üstünlük verir. Regional təsir mexanizmləri yalnız ideoloji deyil, həm də strateji alətlər kimi fəaliyyət göstərir və onların istifadəsi çox vaxt siyasi mərkəzdə formalaşan ümumi kursdan asılı olur”.
Akimova eyni zamanda deyib:
“Bu kontekstdə regionda gərginliyin artması ehtimalı mövcuddur, lakin bu artımın nəzarətsiz və total qarşıdurmaya çevrilməsi qaçılmaz ssenari kimi görünmür. Dövlətlərin və beynəlxalq aktorların reaksiyası, diplomatik kanalların aktivliyi və regional güc balansı proseslərin istiqamətini müəyyən edən əsas faktorlar olacaq. Böhran anlarında risklərin idarə olunması, siyasi siqnalların ölçülü verilməsi və gərginliyin lokal saxlanması praktiki siyasətin əsas prinsiplərindən biri kimi çıxış edir”.
O, həmçinin bildirib ki, Azərbaycanın mövqeyi isə ənənəvi olaraq sabitlik və qarşılıqlı hörmət prinsipinə söykənir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevın başsağlığı ifadə etməsi humanitar və dövlətlərarası etik münasibətin göstəricisi kimi qiymətləndirilir. Bu addım emosional deyil, diplomatik məsuliyyətin ifadəsi idi və regionda gərginliyin artdığı dövrdə siyasi təmkin nümunəsi kimi qəbul oluna bilər.
Parlamentari son olaraq bildirib:
“Azərbaycan və İran münasibətləri yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmır; coğrafi yaxınlıq, iqtisadi əlaqələr və tarixi-mədəni təmaslar bu münasibətləri daha həssas və eyni zamanda daha məsuliyyətli edir. Belə bir şəraitdə rəsmi Bakının prioriteti regional sabitliyin qorunması və qarşılıqlı anlaşmanın saxlanılmasıdır. Bu hadisə Yaxın Şərqdə yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər, lakin proseslərin istiqaməti aqressiya ilə deyil, siyasi rasionalizm və diplomatiyanın gücü ilə müəyyən olunacaq. Regionun taleyi emosional şüarlarla deyil, təmkinli qərarlarla yazılır. Azərbaycanın mövqeyi də məhz bu prinsip üzərində qurulub: sabitlik, dialoq və qarşılıqlı hörmət”.
Orxan
