Azərbaycanda ailə qurmaqla bağlı ənənəvi yanaşmalar son illərdə tədricən dəyişir. Əvvəllər evlilikdən əvvəl vacib mərhələ hesab olunan nişan mərasiminə münasibətdə də yeni tendensiyalar müşahidə olunur. Ənənəvi olaraq Azərbaycanda oğlan və qızın ailələri arasında razılıq əldə edildikdən sonra nişan mərasimi keçirilir, bundan sonra isə toy hazırlıqlarına başlanılırdı.
Nişan həm iki gəncin, həm də ailələrin evlilik qərarının rəsmiləşdirilməsinə yaxın mərhələ kimi qəbul olunurdu. Lakin xüsusilə gənclər arasında münasibətlərin qurulmasına yanaşma dəyişir. Bir sıra gənclər əvvəlcə sevgili olaraq bir-birini daha yaxından tanımağa, münasibətlərinin gələcəyini müəyyənləşdirdikdən sonra ailə qurmağa üstünlük verirlər. Bu yanaşmada əsas fərq ondan ibarətdir ki, münasibətin başlanğıcında ailələrin iştirakı ilə nişan mərasimi keçirilməsi vacib şərt kimi qəbul edilmir. Gənclər müəyyən müddət münasibətdə olduqdan sonra evlilik qərarı verə və daha sonra ailələri bir araya gətirə bilərlər.
Sosioloqlar və ailə münasibətləri üzrə mütəxəssislərin yanaşmasına görə, bu cür dəyişikliklər cəmiyyətin ailə və münasibətlərə baxışındakı ümumi transformasiyanın bir hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.
Gənclər gələcək həyat yoldaşını seçərkən daha çox şəxsi uyğunluğa, qarşılıqlı anlaşmaya, dünyagörüşünə və həyat planlarına diqqət yetirirlər. Əvvəllər ailələrin razılığı və nişan mərasimi münasibətlərin davamı üçün əsas mərhələlərdən biri hesab olunurdusa, indi bəzi gənclər üçün əvvəlcə bir-birini tanımaq daha önəmli sayılır. Bununla belə, nişan ənənəsinin tamamilə aradan qalxdığını demək mümkün deyil. Azərbaycanda bir çox ailələr üçün nişan hələ də toy prosesinin mühüm hissəsidir.
Xüsusilə regionlarda və ənənəvi ailələrdə bu mərasimə böyük əhəmiyyət verilir. Digər tərəfdən, şəhər mühitində yaşayan və daha müasir münasibət modelinə üstünlük verən gənclər arasında nişansız evlilik qərarlarına da rast gəlinir. Bəzi cütlüklər uzun müddət münasibətdə olduqdan sonra ailələrinin iştirakı ilə birbaşa toy mərasimi keçirirlər.
Məsələnin digər tərəfi isə nişan mərasimlərinin maddi yüküdür. Son illərdə nişan mərasimlərinin də ayrıca məclis, restoran, geyim, foto-video çəkiliş və digər xərclərlə müşayiət olunması bəzi ailələr üçün əlavə maliyyə yükü yaradır. Bu səbəbdən bəzi gənclər və ailələr nişan mərasimindən imtina edərək həmin vəsaiti toy və ya ailənin digər ehtiyaclarına yönəltməyə üstünlük verirlər.
Nişanın gələcəkdə Azərbaycan cəmiyyətində əvvəlki əhəmiyyətini qoruyub-qorumayacağı isə zamanla daha aydın görünəcək.
Vüsal Artyom
