İranın müxtəlif şəhərlərində insanlar ağır yaşayış şəraitinə, bahalığa, yoxsulluğa və hakimiyyətin siyasətinə etiraz edirlər. Onlar küçələrə çıxaraq öz hüquqlarının qorunmasını tələb edirlər. Bu etirazlar bir neçə günlük hadisə deyil. İnsanlar illərdir yaşadıqları problemlərin həllini gözləyirlər.
İran hakimiyyəti ölkənin sərvətlərini düzgün idarə etməməkdə, xalqın var-dövlətini mənimsəməkdə və əhalinin vəziyyətini ağırlaşdırmaqda ittiham olunur. Ölkədə varlılarla kasıblar arasındakı fərq getdikcə artır. Əhalinin böyük hissəsi gündəlik ehtiyaclarını ödəməkdə çətinlik çəkir.
Etirazçılar hakimiyyətin xarici düşmənlərlə bağlı təbliğatına da qarşı çıxırlar. Onların səsləndirdiyi şüarlardan biri belədir:
«Düşmənimiz elə buradadır, yalan deyirlər ki, Amerikadır».
Bu şüar 1405-ci il mehr ayının 26 və 27-də (18 və 19 oktyabr 2026-cı il) İranın müxtəlif şəhərlərində keçirilən aksiyalarda səsləndirilib. Etirazlarda təqaüdçülər, fəhlələr, əmlakını itirmiş insanlar və digər ictimai qrupların nümayəndələri iştirak ediblər.
Aksiyalar Kürdüstan, Kirmanşah, İlam, Xuzistan, İsfahan, Həmədan, Şimali Xorasan və Mazandaran əyalətlərinin bir sıra şəhərlərində keçirilib.
Etirazların əsas səbəblərindən biri Xomeyninin Fərmanının İcrası Qərargahı və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Kooperativ İdarəsinin fəaliyyəti ilə bağlı narazılıqdır. Etirazçılar bu qurumları ölkədəki korrupsiya və mənimsəmə hallarında ittiham edirlər.
Aksiyalarda səsləndirilən şüarlar xalqın hakimiyyətə münasibətini açıq göstərir:
«Ədalət, ədalət, bu vilayətdə ölüb!»
«Bahalıq, mənimsəmə – sizin iqtisadiyyatınız budur!»
«Neft pulları hanı? İnflyasiyanın yükü isə bizim üzərimizdədir!»
İranda korrupsiya və mənimsəmə ilə bağlı narazılıq getdikcə artır. Etirazçılar ölkənin sərvətlərinin düzgün bölüşdürülmədiyini, sadə insanların isə bunun nəticəsində daha da yoxsullaşdığını bildirirlər.
Aksiyalarda telekommunikasiya sahəsindəki vəziyyət də tənqid olunub. Etirazçılar belə şüarlar səsləndiriblər:
«Təqaüdçülərin əmlakı durmadan talan edilir».
«Telekommunikasiyanı biz qurduq, SEPAH apardı, biz isə uduzduq».
«Əsas səhmdar bizim haqqımızı yeyib».
İran xalqının narazılığı yalnız iqtisadi problemlərlə məhdudlaşmır. İnsanlar hakimiyyətin qanunlara əməl etmədiyini və korrupsiya hallarına göz yumduğunu düşünürlər. Bu narazılıq etiraz şüarlarında da öz əksini tapır:
«İran Telekommunikasiya Şirkəti qanun tanımır».
Əvvəllər İranda keçirilən etirazlarda əsasən əməkhaqqı, təqaüd və iş şəraiti ilə bağlı tələblər səsləndirilirdi. İndi isə hakimiyyətin siyasətinə qarşı narazılıq daha qabarıq görünür. İnsanlar ölkədəki iqtisadi və sosial problemlərin əsas səbəbini mövcud idarəçilikdə görürlər.
Bahalıq, yoxsulluq, işsizlik və müharibə təhlükəsi əhalinin narazılığını daha da artırır. Son iki gündə keçirilən aksiyalarda insanlar bu problemlərin həllini tələb ediblər.
Etirazçılar belə şüarlar səsləndiriblər:
«Bahalığa, yoxsulluğa, müharibəyə və dağıntıya ölüm!»
«Yoxsulluq və zülm bizi küçələrə gətirdi».
«Haqqımızı almayınca, geri çəkilməyəcəyik».
İranın müxtəlif şəhərlərində keçirilən etirazlar göstərir ki, insanlar yaşamaq, işləmək və öz hüquqlarını qorumaq uğrunda mübarizəni davam etdirirlər.
Nə qədər qəribədir ki, insanlar sadəcə normal yaşamaq hüququ uğrunda mübarizə aparmağa məcbur qalırlar!
Rza Mahmudiyan
