Son illərdə Tacikistan hakimiyyəti ölkədə hicab, ərəb üslubunda geyimlər və dini radikalizmlə əlaqələndirilən bəzi xarici simvolların istifadəsini məhdudlaşdıran qanunlar qəbul etmişdir.
Hakimiyyət bu addımları milli mədəniyyətin qorunması, dünyəvi dövlət prinsiplərinin möhkəmləndirilməsi və dini ekstremizmlə mübarizə ilə əsaslandırır. Bununla yanaşı, bu siyasət beynəlxalq səviyyədə din və vicdan azadlığı baxımından da müzakirələrə səbəb olmuşdur.
Azərbaycanda da bu cür qadağaların tətbiq olunmasını istəyənlər var.
Onların fikrincə, Azərbaycan Konstitusiyaya əsasən dünyəvi dövlətdir və dini geyimlərin, xüsusilə ərəb mədəniyyətini simvolizə edən geyimlərin geniş yayılması milli kimliyə və ənənəvi Azərbaycan geyim mədəniyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Bundan başqa, bəzi insanlar hesab edirlər ki, radikal dini qruplar məhz xarici dini simvollardan təbliğat vasitəsi kimi istifadə edirlər. Buna görə də belə qadağaların milli təhlükəsizliyə xidmət edəcəyini düşünürlər.
Lakin bu mövqeyə qarşı çıxanların da ciddi arqumentləri vardır. Onlar bildirirlər ki, hicab və ya saqqal hər bir insanın şəxsi seçimi və dini etiqadının ifadəsidir. Əgər həmin şəxs qanunlara əməl edirsə və cəmiyyət üçün təhlükə yaratmırsa, onun geyiminə və ya xarici görünüşünə görə məhdudiyyət qoyulması insan hüquq və azadlıqlarına zidd ola bilər. Bundan əlavə, dini geyim ilə radikalizm arasında birbaşa əlaqə qurmaq düzgün yanaşma hesab edilmir. Radikalizmə qarşı mübarizə qadağalarla deyil, maarifləndirmə, təhsil və hüquq-mühafizə tədbirləri ilə aparılmalıdır.
Mənim fikrimcə, Azərbaycanda Tacikistandakı kimi ümumi qadağaların tətbiqi məqsədəuyğun olmazdı. Azərbaycan həm dünyəvi dövlətdir, həm də Konstitusiya vətəndaşların din və vicdan azadlığını təmin edir. Dövlət təhlükəsizlik baxımından risk yaradan hallara qarşı qətiyyətlə mübarizə aparmalıdır. Ancaq bütün vətəndaşların geyim seçimini qanunla məhdudlaşdırmaq əvəzinə, yalnız təhlükəsizlik və ictimai asayiş üçün real risk yaradan hallara qarşı tədbirlər görülməsi daha düzgün yanaşma olardı.
Ümumiyyətlə, bu məsələ cəmiyyətdə fərqli fikirlər doğuran həssas mövzudur. Bir tərəf milli təhlükəsizliyi və dünyəviliyi ön plana çəkirsə, digər tərəf insan hüquq və azadlıqlarını əsas arqument kimi göstərir. Hər iki mövqenin nəzərə alınması və balanslı dövlət siyasətinin həyata keçirilməsi Azərbaycan cəmiyyəti üçün daha məqsədəuyğun görünür.
Elmar
