Son günlər Ərəb şeyxinin üçün arvadı olan azərbaycanlı gimnast Zeynəb Cavadlı barəsində müzakirələr davam edir. Bu məsələ ortaya bir sıra nüansları çıxardır.
Əvvəlcə qeyd etmək lazımdır ki, azərbaycanlı qadının xarici vətəndaşla ailə qurması nə avtomatik olaraq yaxşıdır, nə də avtomatik olaraq pisdir. Ailə xoşbəxtliyini müəyyən edən əsas amil insanın milliyyəti deyil, xarakteri, dəyərləri, məsuliyyət hissi və qarşılıqlı hörmətdir. Lakin son illərdə xarici şəxslərlə ailə qurmaq istəyən qadınların sayının artmasının müəyyən səbəbləri var.
Birinci səbəb qloballaşmadır. İnternet, sosial şəbəkələr və beynəlxalq əlaqələr insanların bir-birini tanımasını əvvəlki dövrlərlə müqayisədə xeyli asanlaşdırıb. Əgər bir vaxtlar insan yalnız yaşadığı şəhər və ya rayon daxilində həyat yoldaşı seçirdisə, indi dünyanın müxtəlif ölkələrindən insanlarla ünsiyyət qura bilir.
İkinci səbəb sosial və iqtisadi gözləntilərlə bağlıdır. Bəzi qadınlar hesab edirlər ki, inkişaf etmiş ölkələrdə yaşayan kişilər ailə münasibətlərində daha demokratikdir, qadının fikrinə daha çox hörmət edir, maddi sabitlik daha yüksəkdir və ailədaxili münaqişələr daha azdır. Bu düşüncə müəyyən hallarda həqiqət payı daşısa da, çox vaxt idealizə edilmiş təsəvvürlərə əsaslanır.
Məsələ burasındadır ki, xarici pasport xoşbəxtlik zəmanəti deyil. Bir çox qadınlar sonradan dil problemi, mədəni fərqlər, dini baxışların toqquşması, ailədən uzaq düşmək, tənhalıq və adaptasiya çətinlikləri ilə üzləşirlər. Bəzən isə həyat yoldaşının xaricdə necə biri olduğunu əvvəlcədən tam tanımadan verilən qərarlar ciddi psixoloji və hətta hüquqi problemlərə səbəb olur.
Mənəvi baxımdan da məsələnin mürəkkəb tərəfləri var. İnsan öz doğma mühitindən, yaxınlarından, dostlarından uzaqlaşdıqda müəyyən boşluq hiss edə bilər. İlk aylarda və ya illərdə hər şey maraqlı və yeni görünə bilər, lakin zaman keçdikcə insanın aidiyyət hissi, öz mədəniyyətinə bağlılığı ön plana çıxır. Bu da bəzi ailələrdə gərginlik yarada bilir.
Digər tərəfdən, xarici şəxslə qurulan uğurlu ailələr də az deyil. Qarşılıqlı hörmət, ortaq məqsədlər və sağlam ünsiyyət olduqda milliyyət fərqi ikinci plana keçir. Dünyanın bir çox ölkəsində müxtəlif millətlərdən olan insanların uzunömürlü və xoşbəxt ailələr qurduğunu görürük.
Azərbaycanlı bir kişi və vətəndaş kimi bu məsələyə baxdıqda düşünürəm ki, əsas problem qadının və ya kişinin xarici şəxslə evlənməsi deyil. Problem bəzən insanların öz cəmiyyətlərində həll olunmamış sosial problemlərdən qaçış yolu kimi bunu görməsidir. Əgər bir qadın yalnız “xaricdə həyat mütləq daha gözəldir” düşüncəsi ilə evlənirsə, böyük ehtimalla reallıq onu məyus edə bilər. Əgər seçim konkret insanın şəxsiyyətinə, xarakterinə və münasibətinə görə edilirsə, o zaman milliyyət məsələsi o qədər də həlledici olmur.
Xarici şəxslərlə ailə qurmaq nə qürur mənbəyidir, nə də qınanmalı hadisə. Bu, şəxsi seçimdir. Lakin belə qərarlar romantik təsəvvürlərə deyil, ciddi araşdırmaya, qarşı tərəfi yaxşı tanımağa, hüquqi və sosial riskləri qiymətləndirməyə əsaslanmalıdır. Xoşbəxt ailənin açarı pasportda deyil, insanın özündədir. Milliyyət ailəni qurmur; etibar, sevgi, məsuliyyət və hörmət qurur.
Elmar
