Sabiq deputat Etibar Əliyev deputat Səyyad Aranın parlamenti “danışmaqxana” adlandırmasını adi yumoristik ifadə deyil, fəlsəfi məna daşıyan bir dil oyunu kimi təqdim edir.
Gununsesi.info xəbər verir ki, Etibar Əliyevin yanaşmasına görə, “Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti”ndə yer almayan bu ifadənin mahiyyətini anlamaq üçün XX əsrin görkəmli filosoflarından biri olan Lüdviq Vitgenşteynin “dil oyunu” nəzəriyyəsinə müraciət etmək lazımdır.
Vitgenşteynə görə, sözün mənası onun lüğətdəki izahı ilə məhdudlaşmır. Sözün mənasını, ilk növbədə, onun hansı şəraitdə, hansı məqsədlə və necə işlədilməsi müəyyən edir. Başqa sözlə, sözün mənası onun istifadəsindədir.
Bu baxımdan, Səyyad Aranın işlətdiyi “danışmaqxana” ifadəsi də sadəcə yeni söz yaratmaq cəhdi deyil.
Bu, parlamentin fəaliyyətinə münasibətin qeyri-ənənəvi dil vasitəsilə ifadəsidir. Burada sözün lüğəvi mövcudluğundan daha çox, ictimai-siyasi mühitdə yaratdığı məna və təsir ön plana çıxır.
Vitgenşteynin fəlsəfəsində dil həyatın formasıdır. İnsanlar sözlər vasitəsilə yalnız məlumat ötürmür, həm də münasibət bildirir, mövqe nümayiş etdirir, razılaşır, etiraz edir, inanır və inandırmağa çalışırlar. Dil oyunlarının qaydaları isə həyatın özündə, cəmiyyətin təcrübəsi və ünsiyyət prosesində formalaşır.
“Danışmaqxana” ifadəsi də məhz belə bir kontekstdə maraq doğurur. Sözün təsir gücü onun lüğətdə olub-olmaması ilə deyil, hansı ictimai reallığa işarə etməsi və auditoriya tərəfindən necə qəbul olunması ilə ölçülür.
Beləliklə, Səyyad Aranın ifadəsinə Vitgenşteynin “dil oyunu” nəzəriyyəsi prizmasından yanaşdıqda, onun yumordan daha geniş məna daşıdığı görünür. Bu, siyasi institutun fəaliyyətinə verilən ironik qiymət, söz vasitəsilə yaradılan ictimai mesaj və dilin canlı həyatla əlaqəsinin nümunəsidir.
Etibar Əliyevin təqdim etdiyi fəlsəfi yanaşmanın əsas məğzi də budur ki, sözün mənasını yalnız lüğətdə axtarmaq olmaz. Bəzən bir sözün həqiqi mənası onun hansı həyat reallığını ifadə etməsində üzə çıxır.
Orxan












