Uşaqpuluna etiraz edən deputatdan faydalı təklif

  • Müəllif: Firuzə
  • 19 Noyabr 2026 10:08

Günay Ağamalının 2026-cı ildə Milli Məclisin plenar iclasında, 2027-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsinin müzakirəsi zamanı səsləndirdiyi çıxış təqdirə layiqdir.

Baxmayaraq ki, bundan əvvəl o, uşaqpulu verilməməsi ilə bağlı çıxışı ilə tənqid olunmuşdu.

Bu dəfə deputat ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrində oxuyan tələbələrin ictimai nəqliyyatdan güzəştli şərtlərlə istifadə etməsi üçün mexanizmin hazırlanmasını və mərhələli şəkildə tətbiqini təklif edib.

O, xüsusilə aztəminatlı ailələrdən olan və regionlardan paytaxta təhsil almağa gələn gənclərin nəqliyyat xərclərinin əlavə maddi yük yaratdığını vurğulayıb.

Təhsil haqqında danışanda adətən universitetlərin maddi-texniki bazasından, tədrisin keyfiyyətindən, müəllimlərin peşəkarlığından, tələbələrin bilik və bacarıqlarından söz açırıq.

Ancaq bəzən təhsilin ən sadə, gündəlik və qaçılmaz reallıqlarını diqqətdən kənarda qoyuruq. Məsələn, tələbənin universitetə gedib-gəlmək üçün hər gün ödədiyi nəqliyyat xərcini.

Milli Məclisin deputatı Günay Ağamalının tələbələrin ictimai nəqliyyatdan güzəştli şərtlərlə istifadə etməsi ilə bağlı təklifi məhz bu baxımdan ciddi müzakirəyə layiqdir.

Məsələni sadəcə gediş haqqına endirim kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Burada söhbət gənclərin təhsil imkanlarına çıxışından, sosial bərabərlikdən və gələcəyimizə qoyulan sərmayədən gedir.

Tələbə hər gün universitetə getməlidir. Dərsə davamiyyət, kitabxanadan istifadə, elmi tədbirlərdə iştirak, əlavə məşğələlər və digər akademik fəaliyyətlər onun gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsidir. Bütün bunların fonunda nəqliyyat xərci tələbənin büdcəsində kiçik məsələ deyil. Xüsusilə bir neçə nəqliyyat vasitəsindən istifadə etməli olan, universitetdən uzaqda yaşayan və ailəsindən maddi dəstək alan gənclər üçün bu xərc daha ciddi problemə çevrilir.

Bir də regionlardan Bakıya təhsil almağa gələn tələbələri düşünək. Onların kirayə, qidalanma, tədris materialları və digər gündəlik ehtiyaclarla bağlı onsuz da kifayət qədər xərcləri var. Bu siyahıya hər gün ödənilən nəqliyyat pulunu da əlavə etdikdə tələbəlik həyatının maddi tərəfinin nə qədər çətin olduğunu anlamaq mümkündür.

Əslində, tələbəyə ictimai nəqliyyatda güzəşt tətbiq etmək sosial siyasətin ən məntiqli istiqamətlərindən biri ola bilər. Çünki bu, birbaşa təhsil alan, gələcəkdə ölkənin müxtəlif sahələrində mütəxəssis kimi fəaliyyət göstərəcək insanlara dəstək deməkdir.

Burada daha vacib bir məqam var. Təhsildə bərabər imkanlar yalnız universitetə qəbul olmaqla təmin edilmir. Gəncin universitetə gedə bilməsi, dərslərdə müntəzəm iştirak etməsi, əlavə biliklər qazanması və akademik mühitdən faydalanması üçün real şərait də yaradılmalıdır. Maddi imkanları məhdud olan tələbə ilə daha təminatlı ailənin övladı eyni təhsil imkanlarından istifadə edə bilməlidir.

Tələbələr üçün nəqliyyat güzəştləri bu fərqin müəyyən qədər azalmasına xidmət edə bilər. Üstəlik, belə bir mexanizm ailələrin büdcəsinə də müsbət təsir göstərər. Valideynlərin övladlarının təhsilinə çəkdiyi xərclərin bir hissəsinin azalması ailə iqtisadiyyatı baxımından da əhəmiyyətlidir.

Bu proqramın başqa bir tərəfi də var.

Tələbələrin ictimai nəqliyyatdan istifadəsinin stimullaşdırılması şəxsi avtomobillərdən asılılığın azalmasına, şəhər nəqliyyatının daha səmərəli təşkilinə və ekoloji yükün azaldılmasına da töhfə verə bilər. Əlbəttə, bunun real təsiri güzəştin həcmi və tətbiq mexanizmindən asılı olacaq.

Düşünürəm ki, belə bir proqram hazırlanarkən onun əhatə dairəsi dəqiq müəyyənləşdirilməlidir. Ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinin tələbələri vahid elektron tələbə kartı və ya mövcud nəqliyyat ödəniş sisteminə inteqrasiya edilmiş xüsusi mexanizm vasitəsilə güzəştdən yararlana bilərlər. Güzəştin bütün tələbələrə şamil edilməsi, yaxud aztəminatlı ailələrdən olan tələbələrə daha yüksək dəstək verilməsi kimi variantlar da araşdırılmalıdır. Əsas məsələ sistemin şəffaf, əlçatan və büdcə baxımından dayanıqlı olmasıdır.

Günay Ağamalının parlamentdə qaldırdığı məsələnin əhəmiyyəti də bundadır. Tələbənin gündəlik həyatında real qarşılığı olan bir problem dövlət siyasətinin müzakirə predmetinə çevrilir.

Unutmamalıyıq ki, gənclərə dəstək yalnız təqaüd verməkdən, təhsil müəssisələri tikməkdən və müxtəlif layihələr həyata keçirməkdən ibarət deyil. Bəzən bir tələbənin hər gün universitetə getməsi üçün ödədiyi pulun azaldılması da onun təhsil həyatında ciddi fərq yarada bilər.

Təhsilə qoyulan sərmayə yalnız universitet binalarına və auditoriyalara qoyulan sərmayə deyil. Bu, tələbənin yoluna, gündəlik ehtiyaclarına, bilik əldə etmək imkanlarına və gələcəyinə qoyulan sərmayədir.

Tələbənin yolu universitetə aparır. Dövlətin sosial siyasəti isə həmin yolun onun üçün mümkün qədər əlçatan olmasına çalışmalıdır.

Elmar
Gununesi.info