Son günlər toyların maksimum 100 nəfərlə keçirilməsi və 2 saat davam etməsi ilə bağlı fikirlər səslənir. Bu təklifə razı olanlar da kifayət qədərdir, etiraz edənlər də.
Məncə, bu məsələni yalnız “toy mədəniyyəti” və ya “israfçılıq” prizmasından qiymətləndirmək düzgün deyil.
Burada söhbət həm insanların şəxsi seçiminə, həm də cəmiyyətin formalaşmış ənənələrinə müdaxilədən gedir.
Əvvəlcə bir həqiqəti qəbul etmək lazımdır. Toy insanın ən şəxsi günlərindən biridir. Kiminsə 50 nəfərlə, kiminsə 500 nəfərlə toy etmək istəməsi, əgər qanun pozuntusu yoxdursa, onun seçimidir. Dövlət və ya cəmiyyət insanlara “sənin sevincin üçün bu qədər adam kifayətdir, bu qədər saatdan artıq sevinə bilməzsən” məntiqi ilə yanaşmamalıdır.
Amma digər tərəfdən, toyların necə keçirildiyi artıq təkcə şəxsi məsələ də deyil. Azərbaycanda toy bəzən ailələr üçün ciddi maliyyə yükünə çevrilir. Borca girilir, illərlə yığılan pul bir gecəyə xərclənir, “filankəs 300 nəfər çağırdı, biz niyə 100 nəfər çağıraq?” yarışına girilir. Bəzən insanlar öz istəklərinə görə yox, cəmiyyətin gözləntisinə görə toy edirlər.
Məhz burada dəyişiklik lazımdır.
Amma mən çıxış yolunu “100 nəfər və 2 saat” kimi sərt limit qoymaqda görmürəm. Çünki problemin kökü toyun neçə nəfər və neçə saat olmasında deyil. Problem insanların öz imkanlarından artıq xərcləməsində, toyun sosial yarışa çevrilməsində və “nə deyərlər?” düşüncəsinin hələ də güclü olmasındadır.
Məsələn, bir ailə imkanına uyğun olaraq 200 nəfərlə toy etmək istəyirsə və bunun üçün borca girmirsə, niyə onun qarşısına 100 nəfərlik limit qoyulmalıdır? Eyni zamanda, 50 nəfərlə sadə toy etmək istəyən ailənin də “ayıb olar” təzyiqi ilə 300 nəfər çağırmasına ehtiyac yoxdur.
Məncə, biz toyların sayını deyil, toy üzərindəki sosial təzyiqi azaltmalıyıq.
İki saat məsələsinə də eyni cür yanaşıram. İki saatlıq toy kimisi üçün kifayət edə bilər, başqası üçün yox. Toyu toy edən onun müddəti deyil, insanların həmin günü necə yaşamasıdır. Üstəlik, sərt vaxt limiti qoymaqla biz sadəcə başqa bir inzibati qayda yaradırıq. Halbuki məqsəd insanların həyatını qaydalarla daha da məhdudlaşdırmaq yox, onları daha rasional seçim etməyə təşviq etmək olmalıdır.
Bəli, toyların sadələşməsinin tərəfdarıyam. İsrafın azalmasının da tərəfdarıyam. Ailələrin sırf “el-aləm nə deyər” deyə borca girməsinin qəti əleyhinəyəm. Amma insanların şəxsi seçimlərinə universal 100 nəfər və 2 saat qaydası ilə müdaxilə edilməsini doğru hesab etmirəm.
Əgər cəmiyyət olaraq böyük toyların yaratdığı problemləri azaltmaq istəyiriksə, bunu qadağalarla yox, düşüncə tərzini dəyişməklə etməliyik.
Qoy kiminin toyu 50 nəfər olsun, kimininki 500. Əsas odur ki, həmin toyun hesabını gəlinlə bəy illərlə ödəməsin.
Çünki toy bir gün üçündür, amma onun borcu bəzən illərlə davam edir.
Mənim mövqeyim budur: toylar sadələşməlidir, amma standartlaşdırılmamalıdır. İsraf azalmalıdır, şəxsi seçim yox.
Elmar
Gununsesi.info
