Hər il avqust ayının bu günlərində internetin mənzərəsi dəyişir. Bir-birinin ardınca eyni cümlələr yazılır: “Qəbul oldum!”, “Tələbəyəm!”, “Arzuladığım universitetə qəbul oldum!” Fotolar paylaşılır, ailələr sevinir, dostlar təbrik edir. Bir neçə saatın içində minlərlə gəncin həyatında yeni bir səhifə açılır.
Amma hər qəbul olunanın qarşısında bir də qəbul olunmayan dayanır. Onun adı siyahıda yoxdur.
Qəribəsi budur ki, biz bu iki insanın hekayəsinə eyni hadisə kimi baxmırıq. Birinin nəticəsini uğur adlandırırıq, o birinin nəticəsini isə az qala məğlubiyyət.
Halbuki ortada sadəcə bir imtahan var. Bir neçə saat, bir neçə fənn, bir neçə rəqəm. Biz isə həmin rəqəmlərə bir insanın gələcəyindən tutmuş özünə dəyərinə qədər hər şeyi sığdırmağa çalışırıq.
“Qəbul olmadım”.
Bu cümlə bəzən bir gəncin ağzından çıxanda sadəcə imtahan nəticəsini ifadə etmir. Onun arxasında aylarla davam edən hazırlıq, gecələr, yorğunluq, ümid, qorxu və bəzən də ailəsinin gözləntiləri dayanır.
Ən ağır olan isə, bəlkə də, imtahandan kəsilmək deyil. Ən ağır olan evə qayıdanda verilən suallardır.
“Filankəsin uşağı qəbul oldu, sən niyə olmadın?”.
“Bu qədər kursa pul xərclədik, nəticə nə oldu?”.
“İndi bir il də itirəcəksən?”.
Bəzən valideyn bunu pis niyyətlə demir. Əksinə, övladının gələcəyindən narahatdır. Onun yaxşı yaşamasını, ayaqları üstündə dayanmasını istəyir. Amma insan bəzən ən çox sevdiyi adama ən ağır cümləni də məhz həmin narahatlıqla deyir.
Həmin anda qarşısındakı uşağın sadəcə “qəbul olmayan abituriyent” olmadığını unutmaq asandır.
O, hələ də övladdır.
Hələ də dostdur.
Hələ də arzuları olan bir insandır.
Və ən əsası, hələ həyatının başlanğıcındadır.
Biz isə bəzən iyirmi yaşına çatmamış bir gəncdən sanki bütün həyatının hesabatını tələb edirik. Bir imtahan nəticəsini onun xarakterinə, ağlına, zəhmətinə, hətta gələcəyinə hökm kimi təqdim edirik.
“Universitetə qəbul olmadın”.
Bunu eşitmək bir şeydir.
“Deməli, sən bacarmadın”.
Bunu hiss etmək isə tamam başqa şey.
Bəlkə də, qəbul günlərində ən çox ehtiyacımız olan şey bir az susmaqdır. Qəbul olanları təbrik etmək, əlbəttə, gözəldir. Onların sevincinə sevinmək lazımdır. Amma həmin sevincin fonunda başqa bir evdə səssizliyin olduğunu da unutmamaq lazımdır.
Çünki həmin gün bir ana mətbəxdə ağlayır, bir ata nə deyəcəyini bilmir, bir gənc isə telefonunu söndürüb otağının qapısını bağlayır.
Bəzən “bir imtahandır da” deyirik.
Amma insanın yaşadığı hisslərə kənardan baxanda hər şey çox asan görünür.
Ona görə də, bəlkə bu gün qəbul olmayan bir gəncə “neçə bal topladın?” deməzdən əvvəl “necəsən?” soruşmaq lazımdır.
“Bir il sonra yenə cəhd edərsən” deməzdən əvvəl “narahat olma, həyat bununla bitmir” demək lazımdır.
Çünki həqiqətən də bitmir.
Universitetə qəbul olmaq həyatın başlanğıcı olmadığı kimi, qəbul ola bilməmək də həyatın sonu deyil.
Bir insanın taleyini bir imtahanın nəticələrinə həvalə etmək üçün həyat çox uzundur.
Bu gün adı qəbul olunanların siyahısındadırsa, onu təbrik edək.
Amma adı olmayanları da unutmayaq.
Çünki bəzən ən çox ehtiyacı olanlar məhz onların adını heç kimin çəkmədiyi insanlardır.
Və bəlkə də bu ilin qəbul nəticələrindən sonra özümüzə verməli olduğumuz ən vacib sual “neçə nəfər tələbə oldu?” deyil.
“Neçə nəfər özünü uğursuz hiss etdi?” olmalıdır.
Çünki bir gəncin universitetə qəbul ola bilməməsi onun həyatını itirməsi demək deyil.
Amma biz ona həyatının bitdiyini hiss etdirə bilərik.
Bunun qarşısını almaq isə bəzən bir cümlə qədər sadədir:
“Nəticən nə olursa-olsun, sən mənim üçün bundan daha artıqsan”.
Elmar
